سيد محمد حسن بني هاشمي خميني
22
توضيح المسائل مراجع ( فارسي )
نورى : به شرط اينكه تهيهء آن در موقعى است كه بر حسب رسوم عرفى مورد حاجت است . . خوئى ، سيستانى : عروسى پسر و جهيزيهء دختر . . ( 2 ) فاضل : و در وقتى تهيّه شود كه معمولًا تهيهء آن مورد حاجت است . . ( 3 ) سيستانى : در صورتى كه از شأن او زياد نباشد ، خمس ندارد . زنجانى : مسأله آنچه از منافع كسب در بين سال به مصرف خورد و خوراك و پوشاك و اثاثيه و خريد منزل و عروسى پسر و مانند اينها مىرساند خمس ندارد ، ولى اگر بيش از مقدارى باشد كه براى امثال او متعارف است ، مقدار زيادى خمس دارد ؛ البتّه لازم نيست به حد أقل متعارف اكتفا شود ، بلكه تمام مقدارهاى گوناگون مخارج كه متعارف است خمس ندارد . مكارم : مسأله هزينه زندگى خمس ندارد ، يعنى آنچه را انسان از درآمدش در بين سال مصرف خوراك و پوشاك و مسكن و اثاث خانه و ازدواج و جهيزيهء دختر و زيارت واجب يا مستحبّ و بذل و بخشش و ميهمانى و مانند آن مىكند ، چنانچه در آن زياده روى نكرده باشد خمس ندارد و تنها آنچه در آخر سال اضافه مىماند خمس دارد . مسائل اختصاصى بهجت : مسأله 1391 چيزهايى كه در زندگى به آن احتياج دارد ، مانند خانه ، اثاثيه و جهيزيهء دختر اگر نمىتواند يك دفعه آن را تهيّه نمايد ولى مىتواند تدريجاً در طول چند سال آنها را تهيّه نمايد خمس ندارد مثلًا اگر يك سال زمين را و در سال بعد قسمتى از وسايل ساختمان را بخرد كه در اين صورت اگر چه زمين يا آهن و آجر و يا ساير وسايل مدّتى بدون استفاده مىماند ، خمس ندارد ، حتى اگر پولى را براى تهيهء اينها پسانداز نمايد در صورتى كه با آن پول در يك مرتبه نمىشود تمام آن چيز را خريد و در مدّت كمى ، مثلًا دو سال و سه سال مىتواند آن چيز را بخرد و عرفاً مىگويند محتاج به آن چيز است و پسانداز كردن هم براى خريدن آن چيز باشد باز هم خمس ندارد ؛ ولى اگر بخواهد بعد از مدّت طولانى مثلًا بعد از بيست سال آن چيز را بخرد بطورى كه عرفاً نگويند فعلًا به آن محتاج است ، در اين صورت پولى كه پسانداز كرده ، اگر از يك سال گذشت خمس دارد . بهجت : مسأله 1392 اگر كسى در بعضى از مواردِ مخارج شك كند كه جزء مخارج سال هست كه مستثناى از خمس است يا نه ، و تعيين آن به تحقيق و مانند آن ممكن نباشد ، أظهر عدم تعلَّق خمس در آن مورد است ، ولى احتياط مستحبّ در اداى خمس مىباشد . بهجت : مسأله 1393 اگر در سال سود عايدش گرديد و وقت پرداخت خمس هم قبل از ماههاى حجّ باشد ، بايد خمس آن سود را بدهد ، و اگر وقت پرداخت بعد از ماه حجّ باشد و در همان سال مستطيع شد ، مىتواند اين سود را در مخارج حجّ مصرف كند ، و امّا اگر سود مربوط به سالهاى قبل باشد ، بايد خمس آن را بدهد جز آن مقدار از درآمد اين سال كه استطاعت او را تكميل كرده ، كه از مؤونه حساب مىشود ، و اگر از روى معصيت در سال استطاعت حجّ بجا نياورد ، بنا بر أظهر بايد خمس